Geneza polskich kongresów penitencjarnych Polskie Kongresy Penitencjarne są organizowane cyklicznie od 1996 roku. Pierwszy Polski Kongres odbył się w dniach 3-5 czerwca 1996 r. Był zorganizowany we współpracy z Wydziałem Zapobiegania Przestępczości i Wymiaru Sprawiedliwości Karnej ONZ.
W skali Europy inicjatywa organizowania krajowych kongresów penitencjarnych należy do wyjątków (nie licząc kongresów w USA, począwszy od w Cincinnati, w roku 1870).
Idea zorganizowania Pierwszego Polskiego Kongresu Penitencjarnego zrodziła się w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu,
(mającym ponad 60. letnią tradycję). Była to inicjatywa oddolna członków Polskiego Towarzystwa Penitencjarnego.
Tradycja organizowania Polskich Kongresów Penitencjarnych jest oparta na współpracy Polskiego Towarzystwa Penitencjarnego (jako organizacji pozarządowej, non-prifit) ze środowiskami akademickimi, specjalizującymi się w penitencjarystyce, profilaktyce społecznej i resocjalizacji.
Kongres doczekał się sześciu edycji. W VII kongresie rolę gospodarza naukowego przyjął Uniwersytet Jagielloński. Każda edycja wydaje materiały kongresu wraz z rekomendacjami (patrz załącznik)
Poniżej przedstawiamy wydawnictwa (dokumenty) kolejnych kongresów penitencjarnych, obrazujące udział różnych uczelni oraz instytucji
1. Materiały pierwszego kongresu pt.: Problemy więziennictwa u progu XXI wieku, (1996) Red. B. Hołyst, S. Redo, Warszawa, Kalisz, Wiedeń Kongres organizowany i publikacja wydana we współpracy z Wydziałem Zapobiegania Przestępczości i Wymiaru Sprawiedliwości Karnej ONZ
2. Materiały drugiego kongresu pt.: Więziennictwo nowe wyzwania, (2001), Red. B. Hołyst, W. Ambrozik, P. Stępniak z udziałem Uniwersytetu Adama Mickiewicza
3. Materiały trzeciego kongresu: Więziennictwo na początku XXI wieku, (2007) Red. T. Bulenda, W. Knap, Z. Lasocik, Warszawa z udziałem Uniwersytetu Warszawskiego (IPSiR)
4. Materiały czwartego kongresu pt.: Misja Służby Więziennej a jej zadania wobec aktualnej polityki karnej i oczekiwań społecznych (2008), Red. W. Ambrozik, H. Machel, P. Stępniak, Poznań, Gdańsk z udziałem Uniwersytetu Adama Mickiewicza oraz Uniwersytetu Gdańskiego
5. Materiały piątego kongresu pt.: Modernizowanie więziennictwa: V Kongres Penitencjarny, (2015), Red. T. Bulenda, A. Rzepliński, Warszawa. z udziałem Uniwersytetu Warszawskiego IPSiR i Centralnego Zarządu Służby Więziennej,
6. Materiały szóstego kongresu pt.: Polski system penitencjarny w stulecie odzyskania niepodległości. VI Kongres Penitencjarny, (2020), Red. A. Nawój-Śleszyński i T. Bulenda, Warszawa z udziałem Centralnego Zarządu Służby Więziennej i Polskiego Towarzystwa Penitencjarnego,